Kỹ thuật thi công điện nước không chỉ là lắp đặt đúng từng thiết bị. Với một công trình thực tế, chất lượng hệ thống phụ thuộc nhiều vào cách triển khai hồ sơ, phối hợp các bộ môn, kiểm soát vật tư, thi công đúng tuyến và kiểm tra trước khi che khuất.
Đặc biệt với nhà xưởng, khách sạn, trường học, bệnh viện hay văn phòng, những sai sót nhỏ trong quá trình kỹ thuật lắp đặt điện nước có thể gây khó khăn cho nghiệm thu, vận hành và bảo trì sau này.
Kỹ thuật thi công điện nước gồm những gì?
Hệ thống điện nước thường được triển khai song song với nhiều hạng mục khác của công trình. Vì vậy, kỹ thuật lắp đặt điện nước không chỉ nằm ở thao tác lắp đặt mà còn ở khả năng phối hợp giữa các hệ thống.
Kỹ thuật thi công hệ thống điện đúng tiêu chuẩn
Kỹ thuật thi công hệ thống điện cần được kiểm soát từ tuyến đi dây, phương án bảo vệ, lắp đặt thiết bị đến đấu nối và kiểm tra trước khi đóng điện.
Lắp đặt ống luồn dây
Ống luồn cần được bố trí theo đúng tuyến, cố định chắc chắn và tránh những vị trí có nguy cơ bị tác động cơ học.
Các đầu ống, hộp nối và vị trí chuyển hướng cần được xử lý phù hợp để thuận lợi cho việc kéo dây và bảo vệ dây dẫn.
Kéo dây và cáp
Dây dẫn, cáp điện cần được phân tuyến rõ ràng, đúng chủng loại và có phương án bảo vệ phù hợp.
Điều quan trọng không chỉ là kéo được dây mà phải đảm bảo không làm hư hỏng lớp cách điện trong quá trình lắp đặt, đồng thời thuận tiện cho kiểm tra và bảo trì.
Máng cáp và thang cáp
Máng cáp, thang cáp phải được định tuyến và cố định chắc chắn. Các vị trí giao cắt, chuyển hướng, lên xuống tuyến cần được xử lý ngay trên bản vẽ và hiện trường thay vì tùy chỉnh thiếu kiểm soát.
Tủ điện và đấu nối
Tủ điện cần được bố trí ở vị trí phù hợp cho vận hành và bảo trì. Các đầu cáp, thiết bị đóng cắt và mạch điện phải được nhận diện rõ ràng.
Sau khi đấu nối, cần kiểm tra trước khi đóng điện và thực hiện các phép kiểm tra theo yêu cầu của hồ sơ, tiêu chuẩn áp dụng và kế hoạch nghiệm thu.
Kỹ thuật thi công cấp thoát nước cần phải nắm được
Khác với hệ thống điện, kỹ thuật thi công cấp thoát nước đặc biệt phụ thuộc vào tuyến ống, cao độ, hướng dòng chảy, vị trí thiết bị và khả năng tiếp cận để kiểm tra, bảo trì.
Đối với hệ thống cấp nước
Điểm quan trọng là đường ống phải được bố trí đúng tuyến, đúng cao độ và được cố định phù hợp.
Các mối nối, van và điểm đấu nối cần được kiểm tra trước khi che khuất. Những khu vực đi âm tường, âm sàn đặc biệt cần được kiểm soát kỹ vì sau khi hoàn thiện sẽ rất khó sửa chữa.
Đối với hệ thống thoát nước
Hệ thống thoát nước cần đặc biệt chú ý đến hướng tuyến, cao độ và độ dốc theo thiết kế.
Không nên chỉ nhìn vào việc “ống đã nối thông”. Một tuyến thoát nước được thi công đúng còn phải đảm bảo khả năng thoát, hạn chế đọng nước và thuận tiện khi kiểm tra, bảo trì.
Thử và kiểm tra hệ thống
Trước khi nghiệm thu, cần thực hiện các bước kiểm tra phù hợp với từng hệ thống, chẳng hạn kiểm tra rò rỉ, thử áp đối với hệ thống cấp nước hoặc kiểm tra tình trạng thông thoát đối với hệ thống thoát nước.
TCVN 4519:1988 là một trong các tiêu chuẩn liên quan đến thi công và nghiệm thu hệ thống cấp thoát nước bên trong nhà và công trình.
Phối hợp điện nước với các hệ thống M&E khác
Đây là phần dễ phát sinh vấn đề nếu chỉ thi công theo từng bộ môn riêng lẻ.
Một khu vực trần có thể đồng thời chứa:
- Máng cáp, thang cáp;
- Ống cấp và thoát nước;
- Ống gió HVAC;
- Đường ống PCCC;
- Thiết bị và kết cấu trần.
Nếu các tuyến chưa được phối hợp, việc một hệ thống thay đổi vị trí có thể ảnh hưởng đến nhiều hệ thống còn lại.
Do đó, phối hợp M&E trước khi thi công thường hiệu quả hơn việc xử lý giao cắt sau khi đã lắp đặt.
Đây cũng là lý do các hồ sơ như biện pháp thi công điện nước và bản vẽ biện pháp thi công điện nước có vai trò quan trọng trong quá trình triển khai.
Những yêu cầu kỹ thuật thi công điện nước cần kiểm soát trước khi thi công
Một trong những sai lầm thường gặp là đưa đội thi công vào công trường quá sớm khi hồ sơ chưa được phối hợp đầy đủ.
Trước khi triển khai, cần kiểm tra các yêu cầu kỹ thuật thi công điện nước cơ bản sau.
Hồ sơ thiết kế và bản vẽ thi công chi tiết
Bản vẽ phải thể hiện đủ thông tin cần thiết cho việc triển khai ngoài hiện trường: tuyến đi, cao độ, kích thước, vị trí thiết bị, điểm đấu nối và các chi tiết liên quan.
Với những khu vực phức tạp, bản vẽ shop drawing cần được phối hợp với các bộ môn khác trước khi thi công.
Tuyến và cao độ
Đường ống, máng cáp, thang cáp và thiết bị phải được xác định vị trí phù hợp với không gian thực tế.
Đặc biệt với khu vực trần kỹ thuật, không nên chỉ kiểm tra từng hệ riêng lẻ. Cần nhìn tổng thể để tránh tình trạng các tuyến M&E cùng tập trung vào một khoảng không gian nhưng không đủ chỗ để lắp đặt hoặc bảo trì.
Vật tư đầu vào
Vật tư cần được kiểm tra theo hồ sơ được phê duyệt, chủng loại, quy cách và tình trạng thực tế trước khi đưa vào lắp đặt.
Việc thay đổi vật tư tại công trường nếu không được kiểm soát có thể làm phát sinh vấn đề ở các bước nghiệm thu sau đó.
Xem thêm: Quy Trình Thi Công Hệ Thống Điện & Lắp Đặt Điện Nước
Tiêu chuẩn và yêu cầu nghiệm thu khi thi công điện nước
Tùy loại công trình và phạm vi hệ thống, hồ sơ thi công cần xác định rõ các quy chuânt, tiêu chuẩn thi công điện nước và yêu cầu kỹ thuật áp dụng.
Đối với hệ thống điện, có thể tham chiếu các tiêu chuẩn như TCVN 7447-5-52:2010 về lựa chọn và lắp đặt hệ thống đi dây, hoặc TCVN 7447-6:2011 về kiểm tra xác nhận hệ thống lắp đặt điện hạ áp.
Đối với hệ thống điện của nhà ở và nhà công cộng, QCVN 12:2014/BXD quy định các yêu cầu liên quan đến hệ thống điện trong phạm vi áp dụng.
Cần phân biệt quy chuẩn kỹ thuật (QCVN) với tiêu chuẩn (TCVN). Không nên hiểu rằng mọi TCVN đều mặc nhiên bắt buộc trong mọi công trình; việc áp dụng còn phụ thuộc phạm vi pháp lý, hồ sơ thiết kế, hợp đồng và yêu cầu kỹ thuật của dự án.
Những lỗi thường gặp khi thi công điện nước không đúng kỹ thuật
Một số vấn đề thực tế thường xuất phát từ khâu phối hợp và kiểm soát hơn là từ thao tác lắp đặt:
- Thi công theo bản vẽ chưa được phối hợp đầy đủ.
- Tuyến ống hoặc máng cáp thay đổi nhưng không cập nhật hồ sơ.
- Vật tư đưa vào công trường không đúng chủng loại được phê duyệt.
- Che khuất hệ thống khi chưa kiểm tra.
- Không tính đến không gian thao tác và bảo trì.
- Các thay đổi tại hiện trường không được cập nhật vào hồ sơ hoàn công.
Trong đó, việc che khuất khi chưa nghiệm thu là vấn đề đặc biệt cần tránh. Một hệ thống có thể đã được lắp đặt nhưng không còn cơ sở thuận lợi để kiểm tra trực tiếp sau khi tường, trần hoặc sàn hoàn thiện.
Nguyên tắc thi công điện nước cần đảm bảo kỹ thuật
Một nguyên tắc thi công điện nước đạt chuẩn kỹ thuật không nên dừng ở các yêu cầu chung chung như “đúng kỹ thuật”. Chủ đầu tư có thể kiểm soát qua những điểm cụ thể sau.
Triển khai thi công theo hồ sơ đã được phê duyệt trước đó
Bản vẽ thiết kế, shop drawing, biện pháp thi công và các tài liệu kỹ thuật phải được thống nhất trước khi triển khai.
Nếu hiện trường cần thay đổi, thay đổi đó cần được xem xét và cập nhật thay vì tự ý điều chỉnh.
Thi công đúng vị trí, đúng cao độ, đúng chủng loại thiết bị
Ba yếu tố này cần được kiểm tra ngay trong quá trình lắp đặt.
Đặc biệt với hệ thống cấp thoát nước, sai cao độ hoặc độ dốc có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thoát nước. Với hệ thống điện, sai tuyến hoặc sai đấu nối có thể ảnh hưởng đến vận hành và công tác kiểm tra sau này.
Không thi công trước khi giải quyết xung đột M&E
Không nên để đội thi công tự xử lý các điểm giao cắt phức tạp ngay tại hiện trường nếu chưa có phương án thống nhất.
Một thay đổi nhỏ trên một tuyến có thể ảnh hưởng đến nhiều hạng mục phía sau.
Kiểm tra trước khi che khuất
Chủ đầu tư cần đặc biệt lưu ý phần này. Bởi đây là nguyên tắc đặc biệt quan trọng, nó ảnh hưởng đến quá trình vận hành toàn bộ công trình sau này.
Các đường ống âm, dây điện âm, tuyến trên trần hoặc những hạng mục sau đó sẽ bị che bởi tường, trần, lớp hoàn thiện cần được kiểm tra trước khi đóng kín.
Sửa chữa ở thời điểm này thường đơn giản hơn rất nhiều so với việc phá dỡ lớp hoàn thiện đã hoàn thành.
Tính đến khả năng bảo trì
Hệ thống M&E không kết thúc vòng đời tại thời điểm nghiệm thu.
Tủ điện cần có không gian thao tác. Van cần có khả năng tiếp cận. Thiết bị cần có khoảng không để kiểm tra hoặc thay thế.
Một hệ thống thi công tốt phải phục vụ được cả giai đoạn vận hành sau này.
Cập nhật thay đổi đầy đủ vào hồ sơ hoàn công
Hiện trường có thể phát sinh điều chỉnh. Vấn đề là những thay đổi đó có được cập nhật đầy đủ vào hồ sơ hay không.
Hồ sơ hoàn công phải phản ánh được hệ thống thực tế để chủ đầu tư có cơ sở quản lý, sửa chữa và mở rộng sau này.
Ngày Đêm triển khai thi công đúng chuẩn kỹ thuật lắp đặt điện nước
Với công trình có nhiều hệ thống M&E, kỹ thuật lắp đặt hệ thống điện nước cần được đặt trong tổng thể của dự án thay vì triển khai như một hạng mục độc lập.
Tổng thầu Cơ Điện Ngày Đêm định hướng triển khai từ khảo sát, tư vấn và phối hợp hồ sơ đến thi công, kiểm tra, nghiệm thu, bàn giao và bảo trì.
Trọng tâm là kiểm soát xuyên suốt:
Hồ sơ đúng → Vật tư đúng → Thi công đúng → Kiểm tra đúng thời điểm → Nghiệm thu có cơ sở → Hoàn công phục vụ vận hành.
Đây cũng là điểm khác biệt giữa việc thuê một đội nhân công lắp đặt với việc triển khai giải pháp M&E trọn gói: hệ thống được nhìn từ yêu cầu của công trình, quá trình thi công đến khả năng vận hành và bảo trì sau bàn giao.
Kết luận
Kỹ thuật thi công điện nước tốt không nằm ở việc có thật nhiều quy trình, mà ở khả năng kiểm soát đúng vấn đề tại đúng thời điểm.
Từ bản vẽ, vật tư, tuyến lắp đặt, phối hợp M&E đến kiểm tra trước khi che khuất và nghiệm thu, mỗi bước đều cần có người chịu trách nhiệm và tiêu chí kiểm soát rõ ràng.
Với chủ đầu tư, đây là cách thực tế để đảm bảo hệ thống điện nước sau khi hoàn thiện không chỉ dùng được mà còn có cơ sở để nghiệm thu, vận hành và bảo trì lâu dài.
